امروزه استاندلرد بعنوان يكي از معيارهاي مصرف كنندگان در انتخاب كالا مي باشد . با پيشرفت علم و تكنولوژي بشر سعي دارد كه موارد مصرفي را بنحوي تهيه و مصرف كند كه هماهنگي بيشتري با موازين بهداشتي داشته باشد و استاندارد كردن كالاها به عنوان افزايش كيفيت از جايگاه ويژهاي برخوردار است . از يك ديدگاه ميتوان استانداردها را به دو ريشه داخلي وخارجي تقسيم كرد استانداردهاي داخلي به آن دسته از تحقيقات آزمايشات و روشهايي گفته ميشود كه جهت بررسي كيفيت كالاهاي داخلي كمك به بهبود و روشهاي توليد و افزايش كارآيي صنايع صورت ميگيرد اين استانداردها به مرور بايستي بر تمامي كالاهاي داخلي اعمال شده و آن را به سوي استانداردهاي جهاني سوق داد .  استانداردهاي صادرات تمامي صادركنندگان ملزم به اجراي استاندارد تععين شده از طرف مراجع ذيصلاح ميباشد اين گونه استانداردها معمولا شامل ترويج استانداردهاي ملي نظارتبر اجراي استانداردهاي اجباري ، كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استانداردهاي اجباري و  جلوگيري از صدور كالاهاي نا مرغوب ميباشد . اجباري كردن استانداردهاي صادرات باعث فراهم امدن امكان رقابت با كالاهاي مشابه خارجي ، حفظ بازارهاي بين المللي وكنترل كيفي ميشود نكته مهم ديگري كه بايستي به آن اشاره شود اين است كه استانداردهاي صادرات بايستي با استانداردهاي كشور خريدار هماهنگي لازم را داشته باشد در غير اين صورت هيچ اميدي به باقي ماندن در صحنه تجارت جهاني وجود نخواهد داشت . ب ـ استانداردهاي واردات اين نوع از استانداردها شامل استانداردهاي براي ورود كالا به كشور است هدف از اجراي اين استانداردها حمايت از مص كنندگان و توليد كنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نا مرغوب به كشور ميباشد .انواع استانداردهاي موجود در مو سسه استاندارد و تحقيقات صنعتي كشور عبارت ازاستانداردهاي انگليس ،استانداردهاي آلمان ،استانداردهاي بينالمللي ، استانداردهاي ژاپن ، استانداردهاي استراليا  استانداردهاي تركيه و چند كشور ديگر ميباشد استانداردهاي آلمان و ژاپن و تركيه معمولا به زبان اصلي ميباشد و يكي از ضعفهاي موجود در موسسه استاندارد همين ميباشد كه محققين اين موسسه در جهت ترجمه استانداردهاي زبان اصلي غير از زبان انگليسي اقدام چنداني نكرده اند حتي در مورد استانداردهاي بين المللي ، در خصوص تمام كالاها نيز اين استاندارد وجود ندارد ، از طرف ديگر براي يكسري از محصولات جديد نيز استاندارد صورت نگرفته است مثلا در مورد استاندارد كتيرا بدليل كاهش حجم مبادلات آن در سطح جهاني استاندارد جديد بين المللي نيز اعلام نشده است و استاندارد آن مربوط به قبلاز دهه 1350 ميباشد . با توجه به شرايط جديد در صحنه تجارت جهاني روند كلي در مورد استانداردهاي محصولات به سمت استانداردهاي بين المللي حركت ميكند و لذا استانداردهاي بعضي از كشورهاي مثل آلمان ژاپن كه از درجه بالايي برخوردار هستند ميبايستي تعديل شود . امكانات و تسهيلات موجود د ر اداره كل استانداردو تحقيقات صنعتي استان كرمان يكي از وظايف بسيار مهمي كه بعهده اداره استاندارد مستقر در كرمان و رفسنجان محول شده است كنترل كيفيت محموله هاي پسته صادراتي است . اگر چه اين مسعوليت سابقه اي بيش از 30 سال دارد  و بعبارت ديگر از 30 سال قبل تاكنون متخصين اين اداره كل به امر تشخيص ميزان آلودگي پسته اشتغال داشته اند اخيرا نيز با تجهيز آزمايشگاه مايكوتكسين و بهره گيري از جديدترين وسايل و تجهيزات آناليز آزمايشگاهي ، ميتوان ادعا نمود فضاي موجود كارشناسان متخصص و تجهيزات پيشرفته در اين اداره كل منجر به بوجود آمدن يك آزمايشگاه در سطح مقياس بين المللي گرديده است . مستند سازي علمي ، آموزشهاي مربوطه ، ميز گرد و گفتگوهاي علمي مورد نياز ، بهره وري از فن آوري جديد و ايجاد انگيزه و رغبت در مطالعه و تحقيق پشتوانه ادعاي فوقالذكر است . توانايي و ظرفيت آزمايشگاه مذكور به حدود 80 آزمايش در روز و صدور بيش از 20 گواهينامه در روز افزايش يافته است كه به نوبه خود قابل ملاحظه وتقدير است .شايان ذكر است آزمايشگاه مشابهي در رفسنجان مستقر ميشود كه پاسخگوي حجم زياد صادرات پسته رفسنجان مي باشد .نظر به اينكه مقررات واردات مربوط به كشورهاي عضو اتحاديه اروپا با مقررات ديگر كشورها متفاوت ميباشد بدين لحاظ مقدار نمونه برداري و تعداد آزمون هاي شيميايي روي  محمو له هاي صادراتي به مقصد هر يك از كشور هاي اروپايي متفاوت با ديگر كشورهاست بعنوان مثال مقدار 50 كيلو از يك محموله به مقصد هر كشور عضو اتحاديه اروپا  نمونه برداري مي گردد كه 20 كيلو از آن بعنوان نمونه شاهد نزد صادر كننده باقي مي ماند و ما بقي در سه بسته 10 كيلويي تحت سه آزمون شيميايي كه همان تشخيص ميزان آلودگي پسته به افلا توكسين است قرار مي گيرد .در حاليكه تعداد آزمون هاي افلا توكسين انجام شده بر روي محموله هايي كه به مقصد هر يك از كشورهاي غير اروپايي صادر مي گردند ، دو آزمون شيميايي ميباشد .  در حال حاضر آزمايشگاههاي فعال اداره عبارتند از: آزمايشگاه مايكو توكسين آزمايشگاه صنايع غذايي آزمايشگاه ابزار دقيق آزمايشگاه اوزان  آزمايشگاه شيمي همچنين آزمايشگاه صنايع ساختماني و آزمايشگاه گمركات سيرجان و بم و آزمايشگاه سلولوزي و بسته بندي و آزمايشگاه صنايع فلزي در دست تجهيز ميباشند. استاندارد خرما در حال حاضر ايران به عنوان بزرگترين توليد كننده و صادر كننده خرما در سطح جهان مطرح ميباشد. واردكنندگان خرماي ايران را ميتوان به سه دسته تقسيم كرد:  اول كشورهايي كه خرما را به عنوان يك ماده غذايي خريداري ميكنند اين كشورها عمدتا جزو كشورهاي در حال توسعه هستند و حاضر بهپرداخت قيمتهاي بالا نمي باشند .  دوم كشورهايي كه خرماي ايران را در بسته بنديهاي بزرگ و نا مرغوب خريداري نموده و آنرا پس از بسته بندي مجدد و يا يكسري عمليات نو آوري در بازارهاي خودشان بفروش رسانده ولي قسمت عمده آنرا به كشورهاي ديگر صادر مينماينداين كشورها معمولا حاضر به پرداخت قيمتهاي بالا به خاطركيفيت بسته بندي نمي باشند اين گروه بخاطر واسطه گري و يكسري عمليات ديگر قسمت عمده اي از حاشيه بازار را بخود اختصاص ميدهند .  سوم كشورهايي كه مصرف كننده نهايي بوده و خرما را بعنوان يك كالاي لوكس و تنقلي مصرف مينمايند اين گروه از كشورها حاضر به پرداخت قيمتهاي بالا بوده اما در عوض خواستار استانداردهاي مناسب كيفيتهاي بهداشتي خوب و بسته بندي مرغوب ميباشند براي افزايش ارزش افزوده ناشي از صادرات خرما بايستي در صدد كسب بازارهاي دسته سوم بود لذا استانداردهاي مناسب هم بايستي تامين گردد .  در اين قسمت ابتدا استانداردهاي مربوط به برداشت بسته بندي خرما مورد بررسي قرار ميگيرد سپس استانداردهاي انواع عمده خرماي صادراتي ايران شامل شاهاني كبكاب قصب مضافتي خشك و صنعتي بززسي ميشود .  لازم به ذكر است كه طبق استاندارد شماره 2510 و 803 ايران در تهيه اين استانداردها سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي المقدور بين اين استاندارد و استانداردهاي كشورهاي صنعتي پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .  استانداردهاي برداشت تا بسته بندي  خرمادر مرحله برداشت با يستي رسيده باشد ،زمان رسيدن بستگي كامل به نوع و رقم خرما و شرايط آب و هوايي منطقه كشت و غيره دارد زمان برداشت بايستي دقيقا با زمان رسيدگي هما هنگ باشد نه نارس برداشت شود و تاخيري هم در برداشت نباشد رطوبت خرما در زمان برداشت بايستي حداكثر 18 درصد باشد باعث و چنانچه رطوبت بيش از 18 درصد داشته باشد باعث تراشيدگي و فساد محصول برداشت شده خواهد شد در زمان برداشت خرما بايستي سعي شود كه حداقل ضربه مكانيكي به محصول وارد شود هم در برداشت با دست هم در برداشت با ماشين پرتاب خوشه هاي خرما از بالاي درخت علاوه بر صدمه مكانيكي باعث آلوده شدن خرما به خاك و خاشاك و غيره نيز خواهد شد بعضي از خرماها به خاطر رسيدگي زودتر خودشان از درخت مي افتند كه بايستي روزانه آنها را جمع آوري كرده و از مخلوط كردن آنها با ساير خرماهاي بر داشت شده جلوگيري شود بايستي از مخلوط كردن انواع واريته هاي خرما در زمان برداشت و يا مخلوط كردن خرماهاي سالم و نا سالم يا رسيده و نارس جلوگيري شود اگر خرماي برداشت شده داراي رطو بت بيش از 18 درصد ميباشد بايستي آنها را بر روي لايه اي از حصير آفتاب نموده و روي آن را با پارچه اي نازك بپو شانيد حصيرهاي مورد استفاده و همچنين پارچه هايي كه روي محصول قرار ميگيرند بايستي در فوا صل منا سب زماني با حشره كش هاي مجاز از قبيل مالايتون به مقدار يك گرم در متر مربع سمپاشي و خشك شوند . خوشه هايي كه دانه هاي خرما از آن جدا شده اند بلافاصله از محل دور شده و در آتش سوزانده شوند در هنگام بسته بندي بايستي دقت شود كه بيش از اندازه ظرف خرما در آنها گنجانده نشود كه باعث لهيدگي خرما ميگردد خرماي مورد آزمون بايد يكدست بوده هر يك از ويژگيها بيش از حد مجاز باشد خرما مشمول درجه بندي در استاندارد نمي باشد  جدول شماره 1 - 3 امتيازات منفي به هر يك از ويژگيهاي اقسام مختلف خرما جهت امتياز و درجه بندي   رديف عنوان خشك ساير قصب مضافتي كبكاب شاهاني 1 به ازاء هر يك درصد آفت زدگي 5 4 3 5 5 6 2 به ازاء هر يك درصذ آلودگي به مواد خارجي 5 4 4 5 6 5 3 به ازاء هر يك درصد گونه هاي ديگر 3 4 1 8 5 5 4 به ازاء هر يك درصد شكرك زدگي ---- ---- ---- 2 2 2 5 به ازاء هر يك درصد صدمه مكانيك  3 3 1 1 1 2 6 به ازاء هر يك درصد تلقيح نشدگي و نارسي 2 1 2 1 1 1 7 به ازاء هر يك درصد خرماي تغيير رنگ يافته 2 2 ---- 1 1 2 8 به ازاء هر يك درصد لك زدگي 2 3 2 2 2 2 9 به ازاء هر يك درصد عدد كلاهك ---- ---- ---- 2 1 1 10 به ازاء هر يك درصد پوستي 2 ---- 3 ---- ---- ---- 11 به ازاء هر يك درصد پوسيدگي 4 5 4 ---- ---- ---- 12 به ازاء هر يك درصد به هم چسبيده ---- ---- 4 ---- ---- ---- 13 به ازاء هر يك درصد كلاهك بيش از 4% ---- ---- 0/5 ---- ---- ---- 14 به ازاء هر يك درصد سر سياهي ---- 1 ---- ---- ---- ---- 15 به ازاء هر يك درصد رطوبت بيش از 15% 2 ---- ---- ---- ---- ---- خرماي گونه هاي ديگر نبايستي نا همرنگ باشد عامل صدمه مكانيكي در درجه خرماي پرس شده بي تا ثير است عامل كلاهك در خرماي با هسته و كلاهك دار بي تا ثير است در مورد جاهاي خالي عددي ذكر نشده است مجموع امتيازهاي منفي حاصل از نتايج آزمون نمونه از عدد 100 +كسر ميشود تا امتياز مثبت نمونه بدست آيد . بر اساس امتيازات مثبت بدست آمده خرما را به گروه هاي مختلفي تقسيم بندي مي نمايد كه در جداول شماره 2 - 3 و 3 - 3 آمده است .  درجه بندي خرماهاي شاهاني و كبكاب و مضافتي بر اساس امتياز بدست آمده       مضافتي مضافتي كبكاب كبكاب شا ها ني شا ها ني رديف عنوان درجه  نمره  منفي نمره مثبت نمره منفي نمره مثبت نمره منفي نمره مثبت 1 ممتاز 0 - 15 85 به بالا 0 - 15 85 به بالا  0 - 13 87 2 درجه يك 16 - 25 75 - 84 16 - 25 75 - 84 14 - 23 86 3 درجه دو 26 - 35 65  - 74 26 - 35 65 - 74 24 30 70 4 درجه استاندارد 36 - 45 55 - 64 36 - 45 55 - 64 31 40 69 5 خرماي مضافتي 46 - 99 1 - 59 46 - 59 1 - 54 41 - 99 50 در مورد سه نوع خرماي فوق اگر امتياز مثبت كمتر از يك باشد آنرا حتي جزو خرماهاي صنعتي هم نميتوان به حساب آورد  درجه بندي خرماهاي قصب و خشك و ساير بر حسب امتياز بدست آمده   ---------------- ---------------- ساير ساير خشك خشك قصب قصب رديف عنوان درجه نمره منفي نمره مثبت نمره منفي نمره مثبت نمره منفي نمره مثبت 1 درجه يك 0 - 20 80 0 - 17 83 0 - 17 83 2 درجه دو 21 - 45 55 - 76 18 - 50  50- 82 18 - 50 50 - 82 3 درجه سه 46 - 75 25 - 54 51 - 99 1 - 49 51 - 99 1 - 49 در مورد ساير خرماها خرماي درجه چهار تا امتياز مثبت 25  نيز وجود دارد نمونه گيري از جامعه مورد بررسي به گونه اي باشد كه نمونه نماينده خوبي از جامعه باشد هر چه حجم جامعه كوچكتر باشد نسبت حجم نمونه به حجم جامعه بايستي بزرگتر باشد . معيارهاي نمونهگيري از خرماي كبكاب و شاهاني به ترتيب در جزوات شماره 803 و 2510 اداره استاندارد ايران آمده است كه از حوصله گنجانيدن در اين قسمت خارج است بسته بندي  خرما بايستي به نحوي باشد كه آنرا از صدمات مكانيكي و رطوبت و آفات انباري حفظ كند . خرما را ميتوان بصورت فشرده يا آزاد بسته بندي كرد . خرماي فشرده با هسته در كارتن هاي 5 تا 15 كيلو گرمي براي مصارف عمومي و در بسته هاي كوچك لوكس با پوشش كاغذ هاي زرورقي و بي رنگ و سلوفان و قابل بسته بندي است . اين بسته ها جهت حمل بايستي در جعبه هاي چوبي يا مقوايي مناسب بسته بندي شوند و عاري از آلودگي باشند خرماي مصارف صنعتي در كارتن يا جعبه هاي چوبي يا كيسه هاي نايلون تا 25 كيلوگرم قابل بسته بندي است نشانه گذاري بر روي بسته هاي خرما الزامي است و براي صادرات بايستي به زبان انگليسي و فارسي روي آن نوشته شود و يا به زبان كشور خريدار بر روي آن نوشته شود اين نوشته ها شامل نوع خرما  و محل توليد و وزن خالص و عبارت محصول ايران و تعداد بسته در مجموعه كار تني و جعبه اي و علامت اختصاري يا نام نشان توليد كننده يا صادر كننده ميباشد . در ضمن اگر خرما براي مصارف صنعتي است بايد عبارت در جهت مصارف صنعتي روي آن نوشته شود . تاريخ توليد و تاريخ مصرف نيز بايستي بر روي جعبه وجود داشته باشد . پسته  استاندارد پسته كه نخستين بار در سال 1344 تهيه گرديد بر اساس پيشنهاد هاي افراد و سازمانهاي ذيعلاقه و تحقيقات و مطالعات كار شناسان مو سسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران در كميسيون فني خشكبار تهيه و تدوين شده و در كميته نهايي مادر صنايع فوق براي دومين بار مورد تجديد نظر قرار گرفت و در سي و يكمين جلسه كميته صنايع غذايي مورخ 61/3/19 تصويب شده و اينك بعنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي گردد.براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني صنايع و علوم استانداردهاي ايران در مواقع لزوم و يا در فواصل معين مورد تجديد نظر قرار خواهند گرفت .   استاندارد پسته: هدف از تدوين اين استاندارد تعيين ويژگيها و اصول درجه بندي و نشانه گذاري و نمونه برداري و روشهاي آزمون پسته  مي باشد اين استاندارد شامل انواع پسته صادراتي ايران است كه داراي پوست سخت بوده و ممكن است بصورت خام يا بوداده صادر شود.  اندازه: عبارت است از تعداد پسته در يكصد گرم يا تعداد پسته در يك اونس كه براي ياد آوري بايد ذكر شود كه هر اونس حدود 28/3 گرم ميباشد يكنواختي: عبارت است از تشابه نسبي  پسته از نظر رقم و اندازه مواد خارجي : به موادي غير از پسته نظير پوست سبز و يا پوست سخت بدون مغز حشرات مرده و يا قطعات بدن آنهاو شن و سنگ و ... كه با چشم غير مسلح ديدني و به طريق مختلف جدا شدني باشد اطلاق ميگردد ناخنداني: به پستهاي اطلاق ميشود كه پوست سخت آن در جهت درز و برجستگي طولي بطور طبيعي و يا مكانيكي شكاف بر نداشته باشد پوكي: در صورتي است كه ميوه فاقد مغز باشد نارس : به حالتي اطلا ق ميشود كه رشد طبيعي مغز در اثر عوامل مختلف كامل نشده باشد و در نتيجه مغز كوچك مانده باشد آ فت زدگي : عبارت است از آثار ناشي از عمل آفات كه با چشم غير مسلح بر روي مغز پسته قابل رويت است مانند حفره هاي محل تغذيه حشرات و يا جود كپك  و نظا ير آن پوست پسته : پسته شامل سه پوست به شرح زير ميباشد : پوست اول  : به خارجي ترين پوست پسته اطلاق ميشود پوست دوم : به پوست سخت يا شاخي پسته اطلاق ميشود كه زير پوست خارجي قرار دارد پوست سوم : به پوست نازكي اطلاق ميشود كه روي مغز پسته را ميپوشاند رنگ پوست پسته : عبارت است از رنگ طبيعي پوست سخت  پسته كه كرم رنگ ميباشد رنگ مغز پسته : عبارت است از رنگ  طبيعي مغز پسته سالم كه معمولا بر حسب واريته طول مدت رشد و زمان چيدن و نگهداري آن بين سبزتا كرم و زرد روشن متغير خواهد بود مانده سموم : عبارت است از ميزان باقي مانده سمومي است كه پس از عمليات مبارزه آفات زراعي و انباري در پسته مانده باشد ويژگيهاي پسته تتها پسته هايي مطابق با استاندارد بوده و مشمول درجه بندي مي شوند كه داراي ويژگيهاي زير باشند:  پوست سخت پسته بايد حتي المقدور عاري از پوست خارجي بوده  و داراي رنگ طبيعي يا يكي از رنگهاي مجاز باشد. ويژگي دوم مغز پسته بايد داراي مزه طبيعي و رنگ طبيعي باشد   ويژگي سوم پسته بايد حتي المقدور يكدست و يكنواخت بوده و مطابق رقم مربوطه باشد و در غير اينصورت مخلوط تلقي خواهد شد. ويژگي چهارم ميزان سم آ فلا توكسين نبايستي از حد تعيين شده توسط شركت خريدار تجاوز نمايد اتحاديه اروپا كه شامل 25 كشور است از قبيل اسپانيا بلژيك فرانسه و... 2p.p.M - آمريكا P.P.M 15-20 مالزي P.P.M - مكزيك20    P.P.M - چين 20 P.P.M - كانادا و استراليا 15P.P.M - دبي و تركيه و پاكستان رقمي را اعلام نكرده اند ولي تا 20 P.P.M را قبول كرده اند   هند 30 B1       ژاپن 10 B1 ويژگي پنجم مواد خارجي پسته نبايد از يك درصد بيشتر باشد. ويژگي ششم حد مجاز ناخنداني تا 5% تعداد پوكي تا 2% تعداد پسته هاي نارس تا 10% آفت زدگي تا 5% و رطوبت مغز تا 7% ميباشد . طبقه بندي پسته از نظر اندازه به طبقاتي به شرح زير تقسيم ميشود : تا طبقه 70 و شامل آن يا تا 20 و شامل آن بر حسب اونس در اين طبقه تعداد پسته نبايد از 70 دانه در صد گرم 20 دانه در يك اونس بيشتر باشد طبقه 70 - 77 يا طبقه 20 - 22 در اين طبقه تعداد پسته بايد فوق 70 لغايت 77 دانه در صد گرم يا فوق 20 لغايت 22 دانه دريك اونس باشد ططبقه 77-84 يا طبقه 23-24: در اين طبقه تعداد پسته بايد فوق 77 لغايت 84 دانه در صد گرم يا فوق 23 لغايت 24 دانه در يك اونس باشد طبقه 84-91 يا طبقه 24-26: در اين طبقه تعداد پسته بايد فوق 84 لغايت 91 دانه در 100 گرم يا فوق 24 لغايت 26 دانه در يك اونس باشد. طبقه 91-98 يا طبقه 26-28:دراين طبقه تعداد پسته بايد فوق 91 لغايت 98 دانه در 100 گرم يا فوق 26 لغايت 28 دانه در يك اونس باشد. طبقه 98-198 يا طبقه 28-30 :در اين طبقه تعداد پسته بايد فوق 98 لغايت 105 دانه در 100 گرم يا فوق 28 لغايت 30 دانه در يك اونس باشد طبقه 112 - 105 يا طبقه 30-32: در اين طبقه تعداد پسته بايد فوق 105 لغايت 112 دانه در 100 گرم يا فوق 30 لغايت 32 دانه در يك اونسباشد درجه بندي درجه بندي پسته بر اساس نمره هايي است كه در نتيجه آزمون به آن تعلق ميگيرد.روش نمره دادن به اين طريق است كه پس از روشن شدن نتيجه آزمون در مورد عوامل موثر در درجه بندي به هر يك از عوامل نمراتي به شرح زير داده خواهد شد : به ازاء هر 5/0 مواد خارجي يك نمره منفي ،به ازاء هر 5/0 ناخنداني يك نمره منفي، به ازاء هر 2/0 پوكي يك نمره منفي، به ازاء هر 5/0 نارسي يك نمره منفي، به ازاء هر 1/0 رطوبت اضافه بر 5 درصد يك نمره منفي، به ازاء هر 25/0 آفت زدگي يك نمره منفي. پس از تعيين نمره منفي هر عامل تمام نمره هاي منفي را با هم جمع كرده از عدد 100 كم ميكنيم تا نمره مثبت نمونه معلوم شود بدين ترتيب جمع نمره هاي منفي از عدد 100 كسر ميشود پسته بر حسب نمره مثبتي كه بدست مي آورد بدرجات زير تقسيم ميشود : درجه عالي : پسته اي است كه امتياز مثبت آن فوق 90 باشد درجه يك : پسته اي است كه امتياز آن فوق 70 لغايت 90 باشد. درجه دو : پسته اي كه امتياز مثبت آن فوق 40 لغايت 70 باشد. درجه سه : پسته اي است كه امتياز مثبت آن لغايت 40 باشد. با توجه به اينكه پسته محصولي است كه دانه هاي آن از نظر اندازه بسيار متفاوت است به علاوه اين محصول با مقداري پسته دهان بسته مخلوط است نياز به درجه بندي محصول ضروري است به طور كلي پسته محصول يك باغ از نظرريز و درشتي و اندازه و حجم يكنواخت نيست حتي اگر درختان باغ از نظر واريته و پيوند از يك رقم باشند و شرايط كلي براي مجمو عه درختان يكسان فراهم باشد باز هم مقداري پسته ريز  و درشت تر در مجموعه محصول پسته باغ موجود است  در منطقه رفسنجان باغداران عمو ما بعد از برداشت محصول ،عمل جدا كردن و درجه بندي را بطور سنتي و بوسيله كارگران كه عموما زنان هستند انجام ميدادند در مرحله اول پسته هاي پوك را از پسته هاي خندان و دهن بسته جدا نموده و محصول را ريز و درشت مي كنند. البته بيشتر باغداران پس از برداشت محصول آنرا به ترمينالهاي ضبط پست برده و در آنجا عمل جدا سازي و درجه بندي بصورت مكانيزه انجام ميشد اين دستگاه ها شامل غربالهايي در سايز ها و اندازه هاي مختلف ميباشند كه به وسيله اين شبكه هاي غربالي هر رقم بسته به اندازه ، جداگانه ريخته شده و بسته بندي ميشود بعلاوه ماشينهاي مخصوص جدا كرن پسته هاي دهن بسته از خندان نيز در منطقه وجود داشت . بعضي از باغداران نيز خود داراي ترمينالهاي ضبط مكانيزه  و نيمه مكانيزه بودند كه عمليات درجه بندي راانجام ميدادند و بعضي نيز عمل درجه بندي را انجام نداده و پسته را بصورت فله اي تحويل خريداران ميدادند. علاوه بر درجه بندي بوسيله باغداران ،بازرگانان و تجار نيز براي خود معياري براي درجه بندي و فروش مجدد آن دارند مثل نوع و رقم محصول - محل توليد- ميزان كمي يا زيادي خندان بودن و شكل ظاهري و تميزي محصول و همچنين مكانيزه بودن محصول كه بر حسب اين معيارها پسته به درجات زير تقسيم بندي ميشود:     درجه 1   درجه 1 پسته بادامي درجه 2 پسته فندقي درجه 2   درجه    درجه 3 مركبات استاندارد در مورد مركبات بيشتر به صورت درجه بندي كالاست كه درجه بندي بيشتر بر اساس معيار هايي مثل اندازه و شكل و رنگ طعم درجه رسيدگي يا هر كميت قابل اندازه گيري ديگر است و درجه بندي بر اساس سايز را مرتب كردن گويند مرتب كردن زير مجموعه اي از درجه بندي است در مورد مركبات داخلي زياد امر درجه بندي صورت نمي گيرد و بيشتر براي مركبات صادراتي است كه از لحاظ امور فيزيكي كه نام برد يم درجه بندي و استاندارد ميشوند تا بتوانند در بازارهاي جهاني تقاضا داشته باشند . هدف از تدوين اين استانداردها تعيين ويژگيها طبقه بندي بسته بندي نمونه برداري مركبات ميباشد معيار هاي استاندارد مركبات عبارتند از : رسيدگي-عبارت است از حالتي كه با زرد شدن طبيعي بيش از 3/4 سطح پوست ميوه مشخص ميشود . پاكيزگي- عبارت است از عدم آلودگي ميوه به گرد و خاك و گل و مواد خارجي در حدي كه چشم غير مسلح قابل رويت باشد. يكدستي- منظور از يكنواخت بودن ميوه از نظر شكل و اندازه رنگ ورقم ميباشد. يخ زدگي- عبارت است از حالتي است كه قسمت آبدارميوه در نتيجه برودت هوا دچار انجماد شده و در نتيجه وضع فيزيكي و ارگانولپيتكي ميوه تغيير كرده است . آآفت- هر عامل زنده اي كه در طول رشد گياه و يا پس از برداشت ميوه به آن حمله ور شده و در نتيجه موجب خسارت گردد مانند حشرات وكته ها و قارچها و باكتريها و غيره ميباشد. آفت زدگي- به هر گونه آثار ناشي از فعاليت آفات گويند. كپك زدن- به آثار ناشي از فعاليت قارچها و مخمرها روي ميوه گويند. آسيب ديدگي- صدمات مكانيكي حاصل از برداشت جابه جايي - درجه بندي-بسته بندي-حمل و نقل كه  به صورت ضربديدگي و لهيدگي و ترك خوردگي و خراشيدگي و بريدگي و سوراخ شدن ميباشد. ضرب ديدگي- اثر ضربه كه تنها روي پوست ميوه قابل ديدن است. خشكيدگي و خال زدگي- عبارت است از آثاري كه به صورت خشكيدگي و نا همواري بد رنگي و سياه شدن روي پوست ميوه ظاهر شده باشد و بيش از 5 درصد سطح ميوه را پوشانده است.   بسته بندي بسياري در امر بسته بندي تعيين يك شكل يا مواد بسته بندي خاص براي يك فر آورده خاص امكان پذير نيست بنابر اين لازم است از موادي كاملا مناسب استفاده شود كه با شرايط خاص مواد غذايي و ميزان حفاظت مورد لزوم آن مطابقت داشته باشد. تعداد زيادي مواد اصلي در صنعت بسته بندي مواد غذايي وجود دارند به طور اكثر اين مواد را مي توان با اشكال گوناگون و درجات متفاوت بر اساس روش توليد و مواد تشكيل دهنده آنها توليد نمود موادي كه براي بسته بندي مواد غذايي استفاده ميشود به طور كلي تحت چند گروه تقسيم بندي ميشود كه عبارت است از  سلوفان و ورق آلو مينيوم و ظروف شيشه اي يا فلزي مقاوم و پلاستيك و موادي كه براي بسته بندي استفاده مي شوند بليستي حداقل شرايط ذيل را داشته باشد  حداقل عبور بخار آب و قدرت كشش خوب و قابليت خم شوندگي و نرم بودن قابليت انطباق و نرم بودن كشش در درجات حدود صفر درجه و غير سمي و بي بو بودن و سهولت ارزه كردن به بازار از نظر معرفي مشخصات جنس و قابليت نوار شدن آن بنابراين ميتوان گفت بسته بندي يك ممانعت كننده بين ماده غذايي و محيط است كه انتقال نور و حرارت و رطوبت و گازها و فعاليت ميكروارگانيسم ها و حشرات را كنترل ميكند. ويژگي هاي بسته بندي مواد غذايي به طور كلي بسته بندي بايد بتواند اين اطمينان را به مصرف كننده بدهد كه محصول درون آن در شرايطي مشابه زمان توليد بوده و علاوه بر آن قوانين و مقررات مربوط به بسته بندي صحيح به مورد اجرا گذاشته باشد يعني  اول اينكه بسته بايد محصول را كا ملا تميز نگهداشته و خاصيت ممانعت كنندگي و حفا ظت از ماده غذايي را بر عليه مخا طرات فيزيكي و رطوبت و اكسيژن و نور و ميكروارگانيسم ها و كليه عوامل آلودگي گسترش دهد.  دوم اينكه ارزش غذايي محصول را در حد قابل قبول حفظ نمود و روي كيفيت ميكرو بيو لو ژيكي ماده غذايي تا ثير و تغيير نامطلوب نداشته باشد . سوم در طول زنجيره توليد تا توزيع و رساند ن به دست مصرف كننده هيچ گونه صدمهاي به سلامتي توليد كننده و تو زيع كننده و مصرف كننده نداشته باشد . چهارم بسته بندي حاوي اطلا عاتي نظير نام محصول و شركت و آدرس توليد كننده و وزن و قيمت و تاريخ توليد و انقضاء و دستور العمل مصرف چاپ پذير باشد. پنجم به سهولت باز شده و قابليت دربندي مجدد داشته باشد. ششم نسبت به مخا طراتي نظير ضربه فساد لرزش در طي حمل و نقل حتي الامكان مقاوم باشد. هفتم سبك بودن و به لحاظ حجم به  گونه اي  طراحي شود كه حتي حجم كمي را اشغال نمايد. هشتم مقرون به صرفه باشد. نهم بسته بايد امكان ناخنك زدن محتوي توسط مصرف كننده قبل از خريد در سوپر ماركت ها را كا هش دهد.  دهم بسته داراي ويژگي قابليت رويت محتوي باشد و در صورت حساس بودن ماده غذايي به نور با قرار دادن پنجره در يك طرف بسته امكان رويت محتوي براي مصرف كننده فراهم گردد. و ياز دهمين مورد پس از مصرف محتوي ماده بسته قابل باز يافت مجدد و در صورت عدم باز يافت در طبيعت به سرعت تجربه شود يكي از روشهاي بسته بندي روش بسته بندي در خلا است كه تحت شرايط غلظت كم اكسيژن صورت ميگيرد يكي از روشهاي بسيار خوب نگهداري مواد غذايي تازه و متجمد ميباشد البته رشد برخي باكتري ها متوقف نخواهد شد به طوري كه مرغ هاي منجمد بسته بندي شده در خلا در سال 1362 از يكي از كشور هاي ارو پايي وارد ايران گرديد و درصد بالايي از آنها آلوده به سالمونلا بودند و خسارات جاني و مالي زيادي را به بار آوردند البته نوع بسته بندي در چگونگي رشد برخي  ميكرو ار گانيسم ها تا ثير چنداني ندارد در حالي كه نوع و تركيبات شيميايي ماده غذايي بسته بندي شده از عوامل موثر در رشد آنها به حساب مي آيد. جهت بهبود بخشيدن به وضعيت بهداشتي مواد غذايي ميتوان پس از ايجاد خلا در بسته بندي مخلوطي از گاز هاي دي اكسيد كربن و هوا و يا انيدريد كربنيك و اكسيژن و بعضا ازت را وارد بسته بندي نمود افزودن و نگهداري  مواد غذايي بسته بندي شده در برودت هاي پايين كمك موثر ي در جلو گيري از رشد و تكثير ميكرو ار گانيسم ها به ويژه هوازي هاي مواد فساد مينمايد در اين صورت طول مدت نگهداري چنين بسته بندي هايي به دو تا سه برابر افزايش خوا هد يافت يكي از روشهاي بسته بندي به صورت آسپتيك ميباشد در اين روش مواد غذايي به صورت استريل درآمده در ظروف استيل و در شرايط استريل بسته بندي ميشوند ظروف و بسته بندي ها يا قبلا به صورت استريل تهيه ميشوند و يا پس از توليد توسط اشعه هاي خاصي و يا الكل و يا آب اكسيژنه و يا مواد مناسب ديگر عاري از ميكرو ارگانيسم ها مي گردند بهترين مثال براي اينگونه بسته بندي ها شير استر ليزه است و همچنين برخي از مواد غذايي پخته نيز بدين صورت قابل بسته بندي ميباشد يك نوع ديگر بسته بندي اين است كه علاوه بر محافظت ماده غذايي در برابر ميكرو ارگانيسم ها مانع نفوذ رطوبت و انتقال گز ميشود شفاف بودن با ماده غذايي سازگاري دارد ميتوان هواي آن را تخليه و تحت حرارت آن دو خت نماييم در اين بسته بندي از لفاف هاي پلي استري استفاده ميشود و جهت بسته بندي ماهي و چندين نوع غذا هاي منجمد استفاده ميشود مهمترين موارد در بسته بندي ها رعايت موازين بهداشتي در طول تهيه و بسته بندي به ويژه ممانعت از ايجاد آلو دگيهاي ثانويه در زنجيره كار ميباشد كنترل بهداشتي مواد غذايي بسته بندي ضروري است ولي پيشگيري هنگام تهيه آنها مو ثر تر است . بسته بندي با استفاده از پلاستيك ها امروزه كاربرد پلاستيك ها در بسته بندي اهميت زيادي پيدا كرده  كه دلايل آن عبارت است از : خواص مناسب فيزيكي و شيميايي و مقاومت در برابر خورندگي قيمت نسبتا پايين سبك وزن بودن و صرفه جويي در هزينه هاي حمل و نقل و تو زيع آن قابليت شكل پذيري در دستگاه هاي اتو مات بسته بندي و توليد بسته هاي متنوع كم بودن ميزان انرژي مورد نياز براي شكل دهي پلا ستيك نسبت به فلزات و شيشه بيش از 90 درصد از بسته هاي قابل انعطاف و 17 درصد از بسته هاي سخت از جنس پلاستيك ميباشند اصولا وقتي كه ماده غذايي بسته شد بايستي برچسب زده شود در اكثر كشورها مصوبات قانوني شرايط بر چسب زني كالا ها را مشخص ميكند نهاد مسوول اين مقررات در هر كشوري با هم فرق دارد طبق اين قوانين برچسب ها لازم است برخي اطلا عات اوليه را از جمله نام فرآورده وزن يا حجم خالص فرآورده نام و نشاني توليد كننده و غيره را همراه داشته باشد ضمنا در غالب مقررات روش چسب زني و اندازه حروف مورد استفاده روي چسب و اطلا عات لازم در مورد محتويات و افزود ني ها و تاريخ توليد و انقضاء و تذكرات بهداشتي و مشخص شده است ضمنا اين مقررات ارايه اطلا عات يا نحوه تبليغ كه ممكن است مصرف كننده را اغفال نمايد ممنوع كرده است  پسته پسته در گوني ها 50 تا 70 كيلو يي بسته بندي ميگردد و پسته هاي بوداده و نمك زده در انواع سلو فان و قوطي هاي فلزي و در ابعاد مختلف براي مصرف داخلي و صادرات بسته بندي ميشوند بسته بندي بايد به گونه اي باشد كه در طي حمل و نقل و تا زمان مصرف شرايط محيطي براي آلو دگي را فراهم نكند بنا بر اين با تو جه به شيوه انتقال و مدت زمان نگهداري پسته بايستي از بسته هاي غير قابل نفوذ به رطوبت استفاده كرد حذف كردن اكسيژن از داخل بسته بندي منجر به كاهش فعاليت حشرات و قارچ ها يي گردد و همجنين از ايجاد واكنش هاي شيميايي جلو گيري مينمايد شركت تعاوني توليد كنندگان پسته رفسنجان داراي يكي از مجهز ترين كار خا نه هاي بسته بندي با سيستم جديد است كه روزانه در يك شيفت كاري حدود 20 تن پسته را در نوع بسته بندي فلزي و بسته بندي سلو فان به بازار هاي خارجي و داخلي عرضه مي كنند خرما آخرين مرحله از عمليات مربوط به صادرات خرما ميباشد براي آنكه بسته هاي مناسب و يا به طبع و سليقه مصرف كننده كه هدف نهايي است تهيه و عرضه گردد بايد قبلا بهترين شكل بسته بندي در مناسب ترين اندازه و وزن انتخاب و به كار گرفته شوند در شروع كار بهره برداري از طرح آماده سازي و بسته بندي خرماي بم به اقتصادي بازار مصرف بهتر است كه بسته بندي خرما به سه صورت انجام پذيرد: - بسته بندي خرماي با هسته حدود 70 درصد - بسته بندي خرماي بدون هسته حدود 20 درصد  - بسته بندي خمير فشرده حدود 10 درصد - بسته بندي خرماي كامل و سالم با هسته در اين مرحله خرما هاي تميز درجه بندي شده پس از انجام عمليات خشك كردن و كوتينك از خط عمليات آماده سازي به ابتداي خط عمليات بسته بندي انتقال مي يابد بعد از باز نگري و جدا كردن خرماهايي كه غير يكنواخت بوذه و يا صدمه ديده و در طول عمليات از نظر دور مانده باشد در اين مر حله از مجمو عه خرماين مورد بسته بندي جدا گرديده و پس از جمع آوري براي انجام عمليات مناسب بعدي خاص  خود مجددا به سرد خانه بر گر دانده شود به اين ترتيب خرما پس از اتمام عمل بازرسي براي توزين و بسته بندي به قسمت مر بو ط برده ميشود با تو جه به وزن هاي تعيين شده 100 - 150 - 500 گرم و يا هر وزن مورد نظر ديگر به مقدار صحيح توزين و به محفظه مخصوص تغذيه ماشين بسته بندي ريخته شده و از آنجا به محل بسته بندي در ماشين انتقال ميابند. مواد پلاستيك كه براي بسته بندي خرما مورد استفاده قرار مي گيرد ميتواند شفاف يا رنگي باشد ولي نوع شفاف آن كه به سهولت خرما را براي خريدار قابل رو يت ميكند بيشتر مورد قبول مي باشد نوشته هاي خاصي كه نشان دهنده مشخصات  خرمايي بسته بندي شده است بايد بر روي ورقه هاي بسته بندي نوشته و چاپ شد . بهترين پوشش براي بسته هاي خرما پوشش رنگي شفاف و چاپ شده كه در عين حال خرماي محتوي آن قابل رو يت است ميباشد براي آنكه خرما در طول زمان توزيع و عرضه به مصرف كننده سالم باقي بماند. هواي داخل بسته ها با استفاده از سيستم و اكيوم خارج و بسته هاي خرما به طرق حرارتي و در مواردي كه ورقه بسته بندي به چسب نياز دارد با چسب بسته ميشود پس از خاتمه عمليات بسته بندي خرماهاي بسته بندي شده را در داخل كارتن جاي داده و براي توزيع در بازار هاي مصرف و يا صادرات در سرد خانه نگهداري مينمايند . ب - بسته بندي خرماي بدون هسته همان طوري كه قبلا اشاره شد در طول خط عمليات آماده سازي خرما هاي آسيب ديده و يا خرماهاي درجات پايين كه از كيفيت خوبي برخوردار نيستند از بقيه خرما هاي سالم جدا ميشوند و بعنوان خرما هاي درجه 2 يا 3 براي عرضه به بازار آماده ميگردند اين نوع خرماها معمولا پس از بيرون آوردن هسته آنها صورت ميگيرد هسته بوسيله ماشين مخصوص هسته گير از قسمت گوشتي خرما و با استفاده از تيغه هاي مخصوص برش خرما در جهت طولي و تفكيك آن از گوشت از خرما خارج ميگردد پس از انجام كار هسته گيري خرما به همان طريقي كه در مورد خرماي با هسته شرح داده شد بسته بندي ميگردد در اين مرحله هم براي حصول اطمينان از جدا شدن تمامي هسته ها از خرما قبل از بسته بندي و باز نگري و بازرسي به عمل خواهد آمد ج - بسته بندي به صورت خمير فشرده خرما  چون خرما از نظر مواد قندي بسيار غني و در بعضي خصوصيات با عسل قابل مقايسه ميباشد  خمير و شيره آن علاوه بر كار برد مصرفي به شكل خمير در صنايع شيريني سازي هم قابل مصرف ميباشد اين نوع استفاده از خرما در كشور هاي ارو پايي مورد قبول قرار گرفته است لذا در طرح آماده سازي و بسته بندي خرماي بم نيز خرماهايي كه در قسمت درجه بندي و تفكيك جدا ميگردند و ميزان آن نيز در توليد روزانه قابل ملا حظه ميباشد بعنوان خمير خرما آماده بسته بندي ميگردند در اين مرحله خرمايي كه به عنوان ضايعات جمع آوري شده است ابتدا هسته گيري شده و نيز از پوسته خرما جدا ميگردد باقي مانده خرما در دستگاه مخصوص اينكار يكنواخت شده و در ماشين بسته بندي برس ميگردد مركبات مركبات محتوي يك بسته بايد حتي المقدور سالم و بدون عيب باشند پاكيزه و عاري از گل لاي گرد و خاك مواد خارجي باشد از نظر شكل و رنگ و رقم و در صورت طبقه بندي شدن از نظر اندازه يكدست باشند محتوي يك بسته از نظر رسيدگي در حد يكسان باشد و عاري از كپك زدگي و فساد و عاري از شپشك يا آثار تغذيه حشرات باشد فاقد يخ زدگي بوده و در صورت دارا بودن بيش از 2 / 5 درصد تعداد ميوه هاي يك بسته نباشد عاري از خشكيدگي يا خال زدگي باشد آثار لهيدگي و ترك خوردگي و سوراخ  شدگي نداشته باشد براي بسته بندي از كارتن مقوايي يا جعبه چوبي استفاده ميشود در صورتي كه از كارتن استفاده شود بايد كف آن سه لايه سنگين و يا 5 لايه ابري در آن ترجيحا تلسكوپي باشد جعبه چوبي بايد مقاوم باشد و داراي شكاف و يا روزنه جهت تهويه باشد وزن ميوه در جعبه چوبي20 كيلو ودر كارتن 16 كيلو در صورتي كه  قبل از بسته بندي با مواد خاصي شسته شود و يا واكس بخورد و يا در كاغذ هاي محتوي مواد نگهدارنده باشد .  زيره زيره سبز بايد در بسته هاي تميزو سالم و خشك بسته بندي شود . بسته ها بايد به صورت كيسه هاي دو لفا ضه كه  لفاف بيروني از جنس گوني يا الياف صنعتي و لفاف دروني كه از كرباسي يا متقال تشكيل شده باشد جنس بسته ها بايد بر محتويات خود بي اثر باشد و وزن كيسه ها معمو لا55 كيلو يي است نشانه گذاري بسته ها. اطلا عات زير بايد روي بسته نوشته و يا برچسب شود : الف - نام فر آورده و نام تجاري يا اختصاصي ب   - نام و نشاني توليد كننده يا بسته بندي كننده ج   - شماره شنا سا يي د    - درجه كالا ه   - وزن خالص به كيلو گرم و   - نام كشور توليد كننده ز   - شرايط نگهداري بسته ژ   - هر گونه اطلا عات ديگري كه مورد درخواست خريدار باشد مانند سال برداشت محصول شماره استاندارد كالا